Armenske dikt / Tatev Chakhian og Anush Kocharyan / Norsk/ English/ հայերեն

Anush Kocharyan

Vilt gress for min tunge 

(et halvt år etter skytingen)

når jeg kommer nær meg selv og fred eksisterer,

vil jeg kanskje fortelle om deg 

eller om nettene som ble til tomme kuler,

de som jager livet med en mislykket død.

Jeg skal fortelle hvordan månen og fotsporene sprekker opp

for å gi plass til vilt gress

og hvordan et lite land kan gjøre narr av

de som tilber hendene sine.

min sjel,  hvis det plutselig

finnes fred, og jeg ikke er der,

bring meg nærmere det ville gresset,

legg tungen min i bakken og spre hånden,

nærmere og nærmere stedet,

hvor det vokser vilt gress for min tunge.

***

å våkne opp fra en tretti år gammel drøm

er et dødsvarsel.

alle gikk gjennom et rom,

rommet var tomt.

det snødde med alle som dro

og de andre, som ikke dro, ble igjen under jorda.

her hvor jeg er nå, 

er det bare kvinner og ingen andre.

her og nå

er det krig.

***

våre ubøyelige kropper

født i krig

uten endring

har bare seg selv.

når jeg klemmer kroppen din

drar jorden i føttene mine

fordi vi ikke elsket hverandre

fordi

vi forvekslet livet med oversettelsen.

//

Tatev Chakhian

uIDentisk

Niesen min la merke til fødestedet mitt – «Tsjekkoslovakia»

og hånet:

«Det er ikke noe land slikt, du ble født ingensteds, du eksisterer ikke.»

Jeg svelget tungen min

Jeg ble blå som et spedbarn for stramt svøpt

forlatt på historiens dørstokk.

Nå er det en vakker park der

folk går på tur med hundene sine,

folk som ikke er anerkjent av historien

som barn til en surrogatmor.

MIGRANTPUNKT

Europa –

For å kunne forstå hverandre bedre

har jeg lært et par av språkene dine,

men du har ikke engang prøvd å uttale etternavnet mitt riktig.

På vår første date

humret jeg – som folket mitt pleide å gjøre,

og hylte av smerte – naturlig nok,

men du advarte meg

at her, etter kl. 22.00, anses enhver lyd som støy.

Europa –

Du ble overrasket like mye som jeg 

som ble mye blekere og blondere enn deg,

følte meg hjemme, demonstrerte 

mot de som var ikke var mitt valg.

I nettene til dine blåøyde, blåblodede menn med rødbrune pass

har jeg sett drømmen din,

men dine morgener har aldri tilhørt meg, Europa.

Du har elsket med meg, men aldri bedt om hånden min.

Europa –

Du har forventet å høre historiene om tusen og én natt

men jeg kunne ikke huske noe fra barndommens mørke

full av beskytninger og krigsskrik …

Alle barna inni meg har vokst opp…

Alle soldatene inni meg er slitne…

Alle vandrerne der inne er tapt…

Jeg har kommet for å sitte på fanget ditt og bli til ingenting,

å roe meg ned en stund…

Europa –

Hjertet mitt er tyngre enn de 56 kiloene du ser

men hvis du ikke bryr deg om hjertet mitt,

da kan du også glemme kroppen min.

JEG OVERSETTER DIKT

Jeg oversetter dikt

når jeg ønsker å være annerledes enn den andre meg

som skriver dem.

Når jeg skulle ønske jeg ble født i en stor by

før, under eller etter et gjennombrudd,

når jeg skulle ønske jeg hadde bodd i 40-tallets Amerika,

på Shahens tid i Iran,

på venstre side av Berlinmuren

når jeg skulle ønske jeg hadde vært barnebarn av en jøde

som rømte til Canada,

et barnebarn som bærer navnet til forfedrene

som kom tilbake fra eksil i Sibir,

når jeg vil være svart, gul, rød, stripet,

når jeg vil si det hardeste

med en fremmeds munn,

å uttrykke meg like lett slik engelsk flyter,

like støyende som polsk,

like sømløst som persisk.

Jeg oversetter smerten til de andre

som en second-hand-følelse,

med stabil hånd og hjerteløst,

fordi smerte bare interesserer meg i teorien,

fordi jeg ville bli lege.

jeg oversetter

når jeg ikke blir enig med den andre jeg som skriver.

Տաթև Չախեան

ԱՆԱՆՁՆԱ(ԳՐԱ)ՅԻՆ

Զարմիկս կարդաց ծննդավայրս՝ «Չեխոսլովակիա»

ու կարգին հռհռաց.

«Սենց երկիր չկա, դու ոչ մի տեղ ես ծնվել, դու չկաս»:

Լեզուս կուլ գնաց,

կապտեցի ամուր կապված բարուրի պես,

որ թողել են պատմության պատահական աղբանոցում

ու գնացել:

Հիմա նույն տեղում բարեկարգ այգի կա,

ուր շների հետ զբոսնում են ինձ նմանները,

ում պատմությունը, փոխնակ մոր պես, չի ճանաչում:

MIGRANT POINT

Եվրոպա –

որպեսզի իրար ճիշտ հասկանանք,

ես սովորեցի մի քանիսը քո լեզուներից,

իսկ դու չջանացիր անգամ ճիշտ արտասանել

ազգանունս։

Մեր առաջին հանդիպմանը

երջանկությունից կրկչացի բարձրաձայն (իմ երկրի մարդկանց պես),

հետո գոռացի ցավից (սովորույթի ուժով),

իսկ դու զգուշացրիր, որ այստեղ 22:00-ից

ամեն ձայն աղմուկ է համարվում։

Եվրոպա –

դու զարմացրիր ինձ, ու ես ինձ զարմացրի,

թե ոնց դարձա քեզնից էլ սպիտակ ու շիկահեր,

թե ինչ հաճույքով ձայնակցեցի ցույցերիդ՝

ընդդեմ նրանց, որոնց չէի ընտրել․․․

Քո՝ կապույտ աչքերով, կապույտ արյունով, կարմիր անձնագրով

տղամարդկանց գիշերներում ես երազդ տեսա,

բայց առավոտներդ երբեք իմը չեղան, Եվրոպա․․․

դու սիրեցիր ինձ, բայց կնության չառար․․․

Եվրոպա –

դու ինձնից հազար ու մի գիշերվա հեքիաթներ ուզեցիր,

բայց հեքիաթային ոչինչ չեկավ մտքիս

պայթյուններով ու պատերազմի ճիչերով լի

իմ մանկությունից։

Իմ ներսի բոլոր երեխեքը մեծացել են,

իմ ներսի բոլոր զինվորները հոգնել են, Եվրոպա,

իմ ներսի թափառականները կորել են անդարձ․․․

Եկել եմ գիրկդ, որ մի պահ ոչմիպիսին լինեմ,

որ խաղաղվեմ․․․

Եվրոպա, սիրտս այս երեւացող 56 կիլոյից էլ ավելի ծանր է,

բայց եթե սիրտդ սրտիս համար չի ցավում,

ուրեմն մարմինս էլ չտեսնելու տուր:

ԵՍ ԹԱՐԳՄԱՆՈՒՄ ԵՄ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ես թարգմանում եմ բանաստեղծություններ,

երբ ուզում եմ լինել ուրիշ ներսինիցս,

որ գրում է բանաստեղծություններ:

Երբ ուզում եմ ծնված լինել մեծ քաղաքում

ինչ-որ կարևոր բանից առաջ, հետո կամ ընթացքում,

երբ ուզում եմ ապրել քառասունականների Ամերիկայում,

շահի ժամանակվա Իրանում,

Բեռլինի պատից ձախ,

լինել Կանադա փախած հրեա տատի ծոռ,

Սիբիրի աքսորից հետ եկած պապի անունով թոռ,

երբ ուզում եմ լինել սև, դեղին, կարմիր, զոլավոր,

անգլերենի պես հեշտ,

լեհերենի պես աղմկոտ,

պարսկերենի պես ծորուն ասել անծանոթ բառեր…

…ուրիշի բերանով ասել:

Ես թարգմանում եմ ուրիշի ցավը՝

second-hand ապրումի պես,

չդողացող ձեռքով ու սառը սրտով,

որովհետև ցավն ինձ հետաքրքրում է տեսականորեն,

որովհետև ես ուզում էի բժիշկ լինել…

Ես թարգմանում եմ,

երբ լեզու չեմ գտնում ներսինիս հետ, որ գրում է:

Tatev Chakhian (1992) er en Polen-basert armensk poet, oversetter og billedkunstner. Hennes første diktbok «unIDentical», ble nominert til European Poet of Freedom i 2018 og den litterære prisen til byen Gdansk, Polen. I 2015 mottok Chakhian blant annet litteraturprisen «Sahak Partev», i 2016 den polske prisen «Obywatelska» og poesiprisen av Dionis Maliszewski. Som kunstner kombinerer Chakhian poesi med mixed media og samarbeider med andre kunstnere, filmskapere og musikere. Hun oversetter og promoterer også polsk og iransk samtidslyrikk, samt fra engelsk og russisk. Hun er medlem av PEN Armenia, medredaktør av http://www.iranliter.com-plattformen for oversatt iransk litteratur og det litterære magasinet «Arteria» i Armenia. 

http://www.tatevchakhian.com 

Copyright photo: Marek Jurkow

Anush Kocharyan (1990) er en armensk forfatter og kulturjournalist. Hun har skrevet i ulike sjangre, og bl.a. har hennes dramatikk blitt oversatt til engelsk. Siden 2014 har hun skrevet for Inqnagir og Hetq e-periodical, og publisert intervjuer og artikler i tillegg til egen poesi, essays og bokanmeldelser. Kocharyan bor og arbeider i Jerevan der hun har vært produsent for ulike kulturprosjekter.  

Copyright headline photo: Siranush Kocharyan

Copyright photo: Valdis Jansons

ariel rosé er poet, forfatter, oversetter og illustratør. De har utgitt bøkene under navnet alicja rosé: Północ Przypowieści (Nord Lignelser), Znak 2019, og morze nocą jest mięśniem serca (havet om natten er en muskel av et hjerte), PIW 2022. De er også en prisvinnende illustratør og jobber dessuten med oversettelser. https://www.arielrose.art/

Copyright photo: Baard Henriksen

Aina Villanger debuterte i 2012 med langsang, en subjektiv og energisk skapelsesberetning i diktform, som fikk strålende mottakelse. I 2019 ble Aina Villanger tildelt Stig Sæterbakkens minnepris for bøkene Langsang (2012), Baugeids bok (2017) og Nattnød (2019). I 2021 kom den lyriske fortellingen Onkel Arne og månen. Begynnelsen er nær (2024) er hennes nyeste diktsamling som har høstet strålende kritikker.

/// NWCC give thanks to both poets and translators for these impressive poems.